Trong nhiều năm qua, các nền tảng đặt phòng và đặt vé trực tuyến đã thay đổi hoàn toàn cách con người lên kế hoạch cho một chuyến đi. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, du khách có thể so sánh giá, đặt khách sạn, mua vé máy bay hay thuê xe trong vài phút. Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi ấy là một câu hỏi ngày càng được nhiều cơ quan quản lý trên thế giới quan tâm: Liệu các nền tảng số có đang nắm quá nhiều quyền lực đối với thị trường?
Mới đây, quyết định xử phạt tập đoàn Trip.com – một trong những nền tảng du lịch trực tuyến (OTA) lớn nhất châu Á – đã trở thành tâm điểm của ngành du lịch toàn cầu. Không chỉ bởi mức phạt lên tới hơn 700 triệu USD, mà còn bởi những vấn đề về cạnh tranh được cho là ảnh hưởng trực tiếp đến khách sạn, đối tác và cả người tiêu dùng.
Một án phạt lớn, nhưng điều đáng chú ý không chỉ là con số
Theo thông tin từ cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc (SAMR), Trip.com bị xử phạt và tịch thu tổng cộng khoảng 5,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 770 triệu USD) vì hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh trong lĩnh vực đặt phòng khách sạn trực tuyến.
Ngoài khoản tiền phạt, doanh nghiệp này còn phải hoàn trả hơn 122 triệu nhân dân tệ tiền đặt cọc đã thu của các khách sạn theo kết luận của cơ quan quản lý.
Đây là một trong những vụ xử lý chống độc quyền lớn nhất đối với một nền tảng Internet trong lĩnh vực du lịch tại châu Á trong nhiều năm trở lại đây.
Điều gì khiến cơ quan quản lý vào cuộc?
Theo kết luận điều tra, vấn đề không nằm ở việc Trip.com phát triển quá lớn, mà ở cách doanh nghiệp này bị cho là đã sử dụng vị thế thị trường để tạo lợi thế cho chính mình.
Các nội dung được cơ quan quản lý nêu bao gồm:
- sử dụng thuật toán phân bổ lưu lượng truy cập;
- áp dụng quy tắc nền tảng;
- triển khai các biện pháp kỹ thuật;
- yêu cầu nhiều khách sạn ưu tiên hoặc độc quyền bán phòng trên hệ thống.
Nếu một khách sạn không đáp ứng các điều kiện đó, họ có nguy cơ bị giảm khả năng hiển thị hoặc mất lợi thế tiếp cận khách hàng trên nền tảng.
Nói cách khác, thay vì cạnh tranh hoàn toàn bằng chất lượng dịch vụ hay mức hoa hồng, thuật toán được cho là đã trở thành công cụ tạo sức ép đối với đối tác.
Thuật toán không xấu, nhưng cách sử dụng mới là điều quan trọng
Ngày nay, hầu hết các nền tảng trực tuyến đều vận hành bằng thuật toán.
Thuật toán giúp:
- đề xuất khách sạn phù hợp;
- hiển thị mức giá cạnh tranh;
- cá nhân hóa trải nghiệm người dùng;
- tăng tốc quá trình tìm kiếm.
Đó là điều hoàn toàn bình thường.
Vấn đề chỉ phát sinh khi thuật toán không còn phục vụ trải nghiệm của người dùng mà trở thành công cụ hạn chế sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.
Đây cũng chính là xu hướng mà nhiều cơ quan quản lý trên thế giới đang theo dõi rất chặt chẽ, không chỉ trong ngành du lịch mà còn ở thương mại điện tử, quảng cáo trực tuyến, gọi xe công nghệ hay mạng xã hội.
Vì sao Trip.com lại có sức ảnh hưởng lớn như vậy?
Trip.com không chỉ là một website đặt phòng.
Tập đoàn này sở hữu cả một hệ sinh thái gồm nhiều thương hiệu nổi tiếng như:
- Trip.com
- Ctrip
- Skyscanner
- Qunar
- TrainPal
Mỗi nền tảng phục vụ một nhóm khách hàng khác nhau nhưng đều góp phần tạo nên một mạng lưới lưu lượng truy cập rất lớn.
Đặc biệt, mô hình kinh doanh của doanh nghiệp được đánh giá khá thông minh.
Các dịch vụ có tần suất sử dụng cao như vé máy bay hoặc vé tàu giúp thu hút lượng người dùng khổng lồ. Sau đó, hệ thống sẽ giới thiệu thêm khách sạn, bảo hiểm du lịch, xe đưa đón sân bay, SIM du lịch và nhiều dịch vụ khác có biên lợi nhuận cao hơn.
Đây là chiến lược bán chéo (cross-selling) mà rất nhiều nền tảng số trên thế giới đang áp dụng.
Bản thân mô hình này không vi phạm pháp luật. Điều khiến cơ quan quản lý quan tâm là liệu doanh nghiệp có sử dụng vị thế thống lĩnh để hạn chế quyền lựa chọn của đối tác hay không.
Bài học cho các khách sạn và doanh nghiệp du lịch khi Trip.com bị phạt
Trong thời đại số, xuất hiện trên các OTA là điều gần như bắt buộc đối với nhiều khách sạn.
Các nền tảng này mang lại:
- lượng khách ổn định;
- hệ thống thanh toán thuận tiện;
- khả năng tiếp cận khách quốc tế;
- chi phí marketing thấp hơn nhiều so với tự quảng bá.
Tuy nhiên, nếu quá phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất, doanh nghiệp cũng có thể đối mặt với nhiều rủi ro như:
- mất quyền chủ động về giá;
- phụ thuộc vào thuật toán hiển thị;
- khó xây dựng thương hiệu riêng;
- chịu áp lực về mức hoa hồng.
Đó là lý do ngày càng nhiều khách sạn đầu tư vào website chính thức, hệ thống đặt phòng trực tiếp và các kênh truyền thông xã hội để đa dạng hóa nguồn khách.
Người tiêu dùng được hưởng lợi gì?
Ở góc độ du khách, cạnh tranh lành mạnh luôn mang lại nhiều lợi ích.
Khi nhiều nền tảng cùng cạnh tranh:
- giá cả minh bạch hơn;
- nhiều chương trình ưu đãi hơn;
- thông tin đa dạng hơn;
- người dùng có thêm lựa chọn.
Ngược lại, nếu một nền tảng chiếm ưu thế quá lớn và có khả năng kiểm soát giá hoặc khả năng tiếp cận khách hàng, thị trường rất dễ mất đi tính cạnh tranh, và cuối cùng người tiêu dùng cũng có thể chịu thiệt.
Trip.com bị phạt không phải là dấu chấm hết, mà là lời nhắc cho toàn ngành
Án phạt đối với Trip.com không có nghĩa là mô hình OTA đang gặp khủng hoảng.
Ngược lại, các nền tảng du lịch trực tuyến vẫn sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngành du lịch toàn cầu.
Điều thay đổi là yêu cầu về tính minh bạch, cạnh tranh công bằng và trách nhiệm đối với đối tác ngày càng cao.
Đó cũng là xu hướng mà nhiều quốc gia đang hướng tới khi nền kinh tế số ngày càng phát triển mạnh.
Kết luận
Sự kiện Trip.com bị phạt cho thấy quy mô lớn không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể đứng ngoài các quy định về cạnh tranh. Trong kỷ nguyên số, thuật toán và công nghệ là những công cụ tạo ra giá trị rất lớn, nhưng cũng cần được sử dụng theo hướng minh bạch và công bằng.
Đối với ngành du lịch, đây không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà còn là lời nhắc rằng sự phát triển bền vững cần được xây dựng trên nền tảng cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của đối tác và mang đến nhiều lựa chọn hơn cho du khách.
Khám phá thêm cùng Du lịch Xanh Xanh
👉 Du lịch không chỉ là những chuyến đi, mà còn là hành trình khám phá những trải nghiệm mới và lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu của mỗi người. Nếu bạn đang tìm kiếm các tour hấp dẫn, điểm đến thú vị hay những kinh nghiệm hữu ích để lên kế hoạch cho kỳ nghỉ tiếp theo, hãy ghé thăm Trang Du lịch Xanh Xanh và Vi vu tour. Chúng tôi luôn cập nhật nhiều sản phẩm du lịch, tour trong nước và quốc tế cùng những thông tin hữu ích, giúp bạn có thêm lựa chọn cho mỗi chuyến đi đáng nhớ. Chúc bạn luôn có những hành trình an toàn, nhiều trải nghiệm và trọn vẹn niềm vui!
